Lời Phật dạy

Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo; nếu với ý ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não bước theo sau, như xe, chân vật kéo.

Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo; nếu với ý thanh tịnh, nói lên hay hành động, an lạc bước theo sau, như bóng, không rời hình.

Với hận diệt hận thù, đời này không có được. Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu.

Người tâm ý an tịnh, lời an, nghiệp cũng an, chánh trí, chơn giải thoát, tịnh lạc là vị ấy.

Không phóng dật, đường sống; phóng dật là đường chết. Không phóng dật, không chết; phóng dật như chết rồi.

Như giữa đống rác nhớp, quăng bỏ trên đường lớn, chỗ ấy hoa sen nở, thơm sạch, đẹp ý người.

Tự mình, điều ác làm; tự mình làm nhiễm ô. Tự mình, ác không làm; tự mình làm thanh tịnh. Tịnh, không tịnh tự mình, không ai thanh tịnh ai!

Dầu tại bãi chiến trường, thắng ngàn ngàn quân địch, không bằng tự thắng mình, thật chiến thắng tối thượng.

Không làm mọi điều ác, thành tựu các hạnh lành, tâm ý giữ trong sạch, chính lời chư Phật dạy.

Vui thay, chúng ta sống, không hận, giữa hận thù! Giữa những người thù hận, ta sống, không hận thù!

Vui thay, chúng ta sống, không bệnh, giữa ốm đau! Giữa những người bệnh hoạn, ta sống, không ốm đau.

Vui thay, chúng ta sống, không rộn giữa rộn ràng; giữa những người rộn ràng, ta sống, không rộn ràng.

Lửa nào sánh lửa tham? Ác nào bằng sân hận? Khổ nào sánh khổ uẩn? Lạc nào bằng tịnh lạc?

Đói ăn, bệnh tối trọng, các hành, khổ tối thượng. Hiểu như thật là vậy, Niết-bàn, lạc tối thượng.

Không bệnh, lợi tối thượng; biết đủ, tiền tối thượng; thành tín đối với nhau, là bà con tối thượng. Niết-bàn, lạc tối thượng.

Chiến thắng sinh thù oán, thất bại chịu khổ đau. Sống tịch tịnh an lạc, bỏ sau mọi thắng bại.

Không lửa nào như tham, không chấp nào như sân, không lưới nào như si, không sông nào như ái.

Tất cả hành vô thường, với Tuệ, quán thấy vậy, đau khổ được nhàm chán; chính con đường thanh tịnh.

Tất cả hành khổ đau, với Tuệ quán thấy vậy, đau khổ được nhàm chán; chính con đường thanh tịnh.

Tất cả pháp vô ngã, với Tuệ quán thấy vậy, đau khổ được nhàm chán; chính con đường thanh tịnh.

Hãy gấp làm điều lành, ngăn tâm làm điều ác. Ai chậm làm việc lành, ý ưa thích việc ác.

Chớ chê khinh điều thiện, cho rằng 'chưa đến mình'. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí chứa đầy thiện, do chất chứa dần dần.

Chớ chê khinh điều ác, cho rằng 'chưa đến mình'. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người ngu chứa đầy ác, do chất chứa dần dần.

Vui thay, Phật ra đời! Vui thay, Pháp được giảng! Vui thay, Tăng hòa hợp! Hòa hợp, tu, vui thay!

Như đá tảng kiên cố, không gió nào lay động, cũng vậy, giữa khen chê, người trí không dao động.

Như hồ nước sâu thẳm, trong sáng, không khuấy đục, cũng vậy, nghe chánh pháp, người trí hưởng tịnh lạc.

Người trị thủy dẫn nước, kẻ làm tên nắn tên, người thợ mộc uốn gỗ, bậc trí nhiếp tự thân.

Tự mình nương tựa mình, có nơi nào khác nương? Nhờ khéo điều phục mình, được chỗ nương khó được.

Khó thay được làm người, khó thay được sống còn, khó thay nghe diệu pháp, khó thay, Phật ra đời!

Người ngu nghĩ là ngọt, khi ác chưa chín muồi; ác nghiệp chín muồi rồi, người ngu chịu khổ đau.

Như ong đến với hoa, không hại sắc và hương, che chở hoa, lấy nhụy. Bậc Thánh đi vào làng.

Không nên nhìn lỗi người, người làm hay không làm. Nên nhìn tự chính mình, có làm hay không làm.

Lành thay, điều phục mắt! Lành thay, điều phục tai! Lành thay, điều phục mũi! Lành thay, điều phục lưỡi!

Lành thay, điều phục thân! Lành thay, điều phục lời! Lành thay, điều phục ý! Lành thay, điều mọi mặt! Phòng hộ mọi mặt, thoát được mọi khổ đau.

Người sống một trăm năm, ác giới, không thiền định, không bằng sống một ngày, trì giới, tu thiền định.

Ai sống một trăm năm, không thấy pháp sinh diệt, không bằng sống một ngày, thấy được pháp sinh diệt.

Ai sống một trăm năm, không thấy câu bất tử, không bằng sống một ngày, thấy được câu bất tử.

Hương các loại hoa thơm, không ngược bay chiều gió. Nhưng hương người đức hạnh, ngược gió khắp tung bay.

Quá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng. Quá khứ đã đoạn tận, tương lai lại chưa đến, chỉ có pháp hiện tại, tuệ quán chính ở đây.

Không động, không rung chuyển, biết vậy nên tu tập. Hôm nay nhiệt tâm làm, ai biết chết ngày mai?

Ai sống đêm như vậy, nhiệt tâm không mệt mỏi, xứng gọi Nhất dạ Hiền, bậc an tịnh, trầm lặng.

Này các Tỷ-kheo, đây là con đường độc nhất đưa đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng ngộ Niết-bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ.

Này các Tỷ-kheo, các pháp hữu vi là vô thường. Hãy tinh tấn, chớ có phóng dật!

Này các Kālāma, chớ có tin vì nghe truyền thuyết; chớ có tin vì theo truyền thống; chớ có tin vì nghe người ta nói; chớ có tin vì được kinh tạng truyền tụng; chớ có tin vì lý luận suy diễn; chớ có tin vì vị Sa-môn là bậc đạo sư của mình.

Khi nào tự mình biết rõ: 'Các pháp này là thiện, không lỗi lầm, được người trí tán thán, nếu thực hiện đưa đến hạnh phúc an lạc', thời hãy đạt đến và an trú.

Ví như nước biển chỉ có một vị là vị mặn, cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Pháp và Luật này chỉ có một vị là vị giải thoát.

Cũng như chiếc bè dùng để vượt qua, không phải để nắm giữ; cũng vậy, Pháp được Ta thuyết giảng ví như chiếc bè, để vượt qua, không phải để nắm giữ.

Mong rằng mọi loài chúng sanh đều được an lạc, an ổn, mong chúng được an vui! Phàm có chúng sanh nào, dầu yếu hay mạnh, dài hay lớn, trung hay nhỏ bé, thấy hay không thấy — mong rằng tất cả đều được an vui!

Như tấm lòng người mẹ đối với con của mình, trọn đời lo che chở; cũng vậy, đối tất cả các hữu tình, chúng sanh, hãy tu tập tâm ý không hạn lượng, rộng lớn.

Ta phải bị già, không thoát khỏi già. Ta phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh. Ta phải bị chết, không thoát khỏi chết. Mọi vật ta yêu thích đều thay đổi, biến hoại và phân ly.

Ta là chủ nhân của nghiệp, là kẻ thừa tự của nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy.

Các hành là vô thường, là pháp sinh diệt. Sinh rồi lại diệt, sự tịnh chỉ chúng là an lạc.

Tham ái sinh sầu ưu, tham ái sinh sợ hãi. Ai thoát khỏi tham ái, không sầu, đâu sợ hãi?

Luyến ái sinh sầu ưu, luyến ái sinh sợ hãi. Ai giải thoát luyến ái, không sầu, đâu sợ hãi?

Như mưa xuyên mái nhà vụng lợp, tham dục xuyên tâm không tu tập. Như mưa không xuyên mái khéo lợp, tham dục không xuyên tâm khéo tu.

Người trí dẹp phóng dật, với hạnh không phóng dật, leo lầu cao trí tuệ, không sầu, nhìn khổ sầu, như người trí đứng núi, nhìn kẻ ngu, đất bằng.

Tâm hoảng hốt dao động, khó hộ trì, khó nhiếp. Người trí làm tâm thẳng, như thợ tên làm tên.

Khó nắm giữ, khinh động, theo các dục quay cuồng. Lành thay, điều phục tâm! Tâm điều, an lạc đến.

Tâm này khó thấy, tế nhị, theo các dục quay cuồng. Người trí phòng hộ tâm, tâm hộ, an lạc đến.

Người này trước phóng dật, sau sống không phóng dật, chói sáng rực đời này, như trăng thoát mây che.

Hãy tự làm hòn đảo cho chính mình, hãy nương tựa chính mình, không nương tựa ai khác; lấy Chánh pháp làm hòn đảo, lấy Chánh pháp làm chỗ nương tựa.

Lấy không giận thắng giận, lấy thiện thắng không thiện, lấy thí thắng xan tham, lấy chơn thắng hư ngụy.

'Con tôi, tài sản tôi', người ngu sinh ưu não. Tự ta, ta không có, con đâu, tài sản đâu?

Cười gì, hân hoan gì, khi đời mãi bị thiêu đốt? Bị bao trùm trong bóng tối, sao không tìm ngọn đèn?

Mọi người sợ hình phạt, mọi người sợ tử vong. Lấy mình làm ví dụ, không giết, không bảo giết.

Chớ nói lời ác độc, nói ác, bị nói lại, khổ thay lời phẫn nộ, đao trượng đến rồi thân.

Nếu bỏ vui nhỏ bé, thấy được vui lớn hơn, người trí bỏ vui nhỏ, thấy được vui lớn hơn.

Nỗ lực, giữ chánh niệm, tịnh hạnh, hành thận trọng, tự điều, sống đúng pháp, ai sống không phóng dật, tiếng lành ngày tăng trưởng.

Lang thang bao kiếp sống, ta tìm nhưng chẳng gặp, người xây dựng nhà này, khổ thay, phải tái sinh!

Ôi! Người làm nhà kia, nay ta đã thấy ngươi! Ngươi không làm nhà nữa. Ái, tham đã diệt tận.

Bỏ quá khứ, hiện tại, vị lai, đến bờ kia cuộc đời, ý giải thoát tất cả, ngươi không còn tái sinh.

Không trí tuệ, không thiền, không thiền, không trí tuệ. Người có cả thiền tuệ, thật gần cảnh Niết-bàn.

Các người hãy nỗ lực! Như Lai chỉ thuyết dạy. Người hành thiền giải thoát, thoát trói buộc Ma vương.

Hãy nhìn như bọt nước, hãy nhìn như cảnh huyễn! Quán nhìn đời như vậy, thần chết không bắt gặp.

Nó mắng tôi, đánh tôi, nó thắng tôi, cướp tôi, không ôm hiềm hận ấy, hận thù được tự nguôi.

Chân thật, biết chân thật, không chân, biết không chân: chúng đạt được chân thật, do chánh tư, chánh hạnh.

Nay vui, đời sau vui, làm phước, hai đời vui, nó vui, nó an vui, thấy nghiệp tịnh mình làm.

Biết rõ sai biệt ấy, người trí không phóng dật, hoan hỷ, không phóng dật, an vui hạnh bậc Thánh.

Người hằng tu thiền định, thường kiên trì tinh tấn. Bậc trí hưởng Niết-bàn, đạt an tịnh vô thượng.

Nỗ lực, không phóng dật, tự điều, khéo chế ngự. Bậc trí xây hòn đảo, nước lụt khó ngập tràn.

Chúng ngu si, thiếu trí, chuyên sống đời phóng dật. Người trí, không phóng dật, như giữ tài sản quý.

Chớ sống đời phóng dật, chớ mê say dục lạc. Không phóng dật, thiền định, đạt được an lạc lớn.

Tinh cần giữa phóng dật, tỉnh thức giữa quần mê. Người trí như ngựa phi, bỏ sau con ngựa hèn.

Ai tâm không an trú, không biết chân diệu pháp, tịnh tín bị rúng động, trí tuệ không viên thành.

Không bao lâu thân này, sẽ nằm dài trên đất, bị vất bỏ, vô thức, như khúc cây vô dụng.

Kẻ thù hại kẻ thù, oan gia hại oan gia, không bằng tâm hướng tà, gây ác cho tự thân.

Ðiều mẹ cha bà con, không có thể làm được, tâm hướng chánh làm được, làm được tốt đẹp hơn.

Biết thân như bọt nước, ngộ thân là như huyễn, bẻ tên hoa của Ma, vượt tầm mắt Thần chết.

Người nhặt các loại hoa, ý đắm say, tham nhiễm, bị Thần chết mang đi, như lụt trôi làng ngủ.

Như bông hoa tươi đẹp, có sắc lại thêm hương; cũng vậy, lời khéo nói, có làm, có kết quả.

Như từ một đống hoa, nhiều tràng hoa được kết. Cũng vậy, thân sanh tử, làm được nhiều thiện sự.

Hoa chiên đàn, già la, hoa sen, hoa vũ quý. Giữa những hương hoa ấy, giới hương là vô thượng.

Giữa ai có giới hạnh, an trú không phóng dật. Chánh trí, chơn giải thoát, ác ma không thấy đường.

Cũng vậy giữa quần sanh, uế nhiễm, mù, phàm tục, đệ tử bậc Chánh Giác, sáng ngời với Tuệ Tri.

Ðêm dài cho kẻ thức, đường dài cho kẻ mệt, luân hồi dài, kẻ ngu, không biết chơn diệu pháp.

Tìm không được bạn đường, hơn mình hay bằng mình, thà quyết sống một mình, không làm bạn kẻ ngu.

Người ngu nghĩ mình ngu, nhờ vậy thành có trí. Người ngu tưởng có trí, thật xứng gọi chí ngu.

Người trí, dù một khắc, thân cận người có trí, biết ngay chân diệu pháp, như lưỡi với vị canh.

Người ngu si thiếu trí, tự ngã thành kẻ thù. Làm các nghiệp không thiện, phải chịu quả đắng cay.

Nghiệp làm không chánh thiện, làm rồi sanh ăn năn, mặt nhuốm lệ, khóc than, lãnh chịu quả dị thục.

Và nghiệp làm chánh thiện, làm rồi không ăn năn, hoan hỷ, ý đẹp lòng, hưởng thọ quả dị thục.

Nghiệp ác đã được làm, như sữa, không đông ngay, cháy ngầm theo kẻ ngu, như lửa tro che đậy.

Nếu thấy bậc hiền trí, chỉ lỗi và khiển trách, như chỉ chỗ chôn vàng, hãy thân cận người trí! Thân cận người như vậy, chỉ tốt hơn, không xấu.

Những người hay khuyên dạy, ngăn người khác làm ác, được người hiền kính yêu, bị người ác không thích.

Chớ thân với bạn ác, chớ thân kẻ tiểu nhân. Hãy thân người bạn lành, hãy thân bậc thượng nhân.

Pháp hỷ đem an lạc, với tâm tư thuần tịnh; người trí thường hoan hỷ, với pháp bậc Thánh thuyết.

Người hiền bỏ tất cả, người lành không bàn dục, dầu cảm thọ lạc khổ, bậc trí không vui buồn.

Không vì mình, vì người. Không cầu được con cái, không tài sản quốc độ, không cầu mình thành tựu, với việc làm phi pháp. Vị ấy thật trì giới, Có trí tuệ, đúng pháp.

Ít người giữa nhân loại, đến được bờ bên kia, còn số người còn lại, xuôi ngược chạy bờ này.

Những ai hành trì pháp, theo chánh pháp khéo dạy, sẽ đến bờ bên kia, vượt ma lực khó thoát.

Hãy cầu vui Niết-bàn, bỏ dục, không sở hữu, kẻ trí tự rửa sạch, cấu uế từ nội tâm.

Như đất không hiềm hận, như cột trụ kiên trì, như hồ, không bùn nhơ, không luân hồi, vị ấy.

Làng mạc hay rừng núi, thung lũng hay đồi cao, la-hán trú chỗ nào, đất ấy thật khả ái.

Khả ái thay núi rừng, chỗ người phàm không ưa, vị ly tham ưa thích, vì không tìm dục lạc.

Dầu nói ngàn ngàn lời, nhưng không gì lợi ích, tốt hơn một câu nghĩa, nghe xong, được tịnh lạc.

Thường tôn trọng, kính lễ, bậc kỳ lão trưởng thượng, bốn pháp được tăng trưởng: thọ, sắc, lạc, sức mạnh.

Ai sống một trăm năm, lười nhác không tin tấn, tốt hơn sống một ngày, tinh tấn tận sức mình.

Nếu người làm điều thiện, nên tiếp tục làm thêm. Hãy ước muốn điều thiện, chứa thiện, được an lạc.

Ít bạn đường, nhiều tiền, người buôn tránh đường hiểm. Muốn sống, tránh thuốc độc, hãy tránh ác như vậy.

Bàn tay không thương tích, có thể cầm thuốc độc. Không thương tích, tránh độc, không làm, không có ác.

Hại người không ác tâm, người thanh tịnh, không uế, tội ác đến kẻ ngu, như ngược gió tung bụi.

Không trên trời, giữa biển, không lánh vào động núi, không chỗ nào trên đời, trốn được quả ác nghiệp.

Chúng sanh cầu an lạc, không dùng trượng hại người, để tìm lạc cho mình, đời sau hưởng được lạc.

Nếu tự mình yên lặng, như chiếc chuông bị bể. Người đã chứng Niết-bàn, người không còn phẫn nộ.

Với gậy người chăn bò, lùa bò ra bãi cỏ; cũng vậy, già và chết, lùa người đến mạng chung.

Người ngu làm điều ác, không ý thức việc làm. Do tự nghiệp, người ngu, bị nung nấu, như lửa.

Không phải sống lõa thể, bện tóc, tro trét mình, tuyệt thực, lăn trên đất, sống nhớp, siêng ngồi xổm, làm con người được sạch, Nếu không trừ nghi hoặc.

Ai sống tự trang sức, nhưng an tịnh, nhiếp phục, sống kiên trì, phạm hạnh, không hại mọi sinh linh. Vị ấy là phạm chí, Hay sa môn, khất sĩ.

Thật khó tìm ở đời, người biết thẹn, tự chế, biết tránh né chỉ trích, như ngựa hiền tránh roi.

Như ngựa hiền chạm roi, hãy nhiệt tâm, hăng hái, với tín, giới, tinh tấn, thiền định cùng trạch pháp. Minh hạnh đủ, chánh niệm, đoạn khổ này vô lượng.

Hãy xem bong bóng đẹp, chỗ chất chứa vết thương, bệnh hoạn nhiều suy tư, thật không gì trường cửu.

Sắc này bị suy già, ổ tật bệnh, mỏng manh, nhóm bất tịnh đổ vỡ, chết chấm dứt mạng sống.

Xe vua đẹp cũng già, thân này rồi sẽ già. Pháp bậc thiện, không già. Như vậy bậc chí thiện nói lên cho bậc thiện.

Người ít nghe kém học, lớn già như trâu đực. Thịt nó tuy lớn lên, nhưng tuệ không tăng trưởng.

Lúc trẻ, không phạm hạnh, không tìm kiếm bạc tiền. Như cò già bên ao, ủ rũ, không tôm cá.

Nếu biết yêu tự ngã, phải khéo bảo vệ mình, người trí trong ba canh, phải luôn tỉnh thức.

Trước hết tự đặt mình, vào những gì thích đáng. Sau mới giáo hóa người, người trí khỏi bị nhiễm.

Hãy tự làm cho mình, như điều mình dạy người. Khéo tự điều, điều người, khó thay tự điều phục!

Dễ làm các điều ác, dễ làm tự hại mình. Còn việc lành, việc tốt, thật tối thượng khó làm.

Dầu lợi người bao nhiêu, chớ quên phần tư lợi, nhờ thắng trí tư lợi. Hãy chuyên tâm lợi mình.

Chớ theo pháp hạ liệt. Chớ sống mặc, buông lung; chớ tin theo tà kiến, chớ tăng trưởng tục trần.

Nỗ lực, chớ phóng dật! Hãy sống theo chánh hạnh; người chánh hạnh hưởng lạc, cả đời này, đời sau.

Hãy đến nhìn đời này, như xe vua lộng lẫy, người ngu mới tham đắm, kẻ trí nào đắm say.

Ðời này thật mù quáng, ít kẻ thấy rõ ràng. Như chim thoát khỏi lưới, rất ít đi thiên giới.

Ai vi phạm một pháp, ai nói lời vọng ngữ, ai bác bỏ đời sau, không ác nào không làm.

Keo kiết không sanh thiên, kẻ ngu ghét bố thí, người trí thích bố thí, đời sau, được hưởng lạc.

Người trí chuyên thiền định, thích an tịnh viễn ly, chư thiên đều ái kính, bậc chánh giác, chánh niệm.

Chư Phật thường giảng dạy; nhẫn, khổ hạnh tối thượng; Niết-bàn quả tối thượng; xuất gia không phá người; Sa môn không hại người.

Dầu mưa bằng tiền vàng, các dục khó thỏa mãn. Dục đắng nhiều ngọt ít, biết vậy là bậc trí.

Ðệ tử bậc chánh giác, không tìm cầu dục lạc, dầu là dục chư thiên, chỉ ưa thích ái diệt.

Loài người sợ hoảng hốt, tìm nhiều chỗ quy y, hoặc rừng rậm, núi non, hoặc vườn cây, đền tháp.

Ai quy y Ðức Phật, Chánh Pháp và chư Tăng, ai dùng chánh tri kiến, thấy được bốn Thánh đế.

Thấy khổ và khổ tập, thấy sự khổ vượt qua, thấy đường Thánh tám ngành, đưa đến khổ não tận.

Thật quy y an ổn, thật quy y tối thượng, có quy y như vậy, mới thoát mọi khổ đau.

Khó gặp bậc thánh nhân, không phải đâu cũng có. Chỗ nào bậc trí sanh, gia đình tất an lạc.

Cúng dường bậc như vậy, tịch tịnh, không sợ hãi, các công đức như vậy, không ai ước lường được.

Vui thay chúng ta sống, không gì, gọi của ta. Ta sẽ hưởng hỷ lạc, như chư thiên Quang Âm.

Ðã nếm vị độc cư, được hưởng vị nhàn tịnh, không sợ hãi, không ác, nếm được vị pháp hỷ.

Lành thay, thấy thánh nhân, sống chung thường hưởng lạc. Không thấy những người ngu, thường thường được an lạc.

Sống chung với người ngu, lâu dài bị lo buồn. Khổ thay gần người ngu, như thường sống kẻ thù. Vui thay, gần người trí, như chung sống bà con.

Do vậy: bậc hiền sĩ, trí tuệ, bậc nghe nhiều, trì giới, bậc tự chế, Thánh nhân; hãy gần gũi, thân cận thiện nhân, trí giả ấy, như trăng theo đường sao.

Chớ gần gũi người yêu, trọn đời xa kẻ ghét. Yêu không gặp là khổ, oán phải gặp cũng đau.

Ðủ giới đức, chánh kiến; trú pháp, chứng chân lý, tự làm công việc mình, được quần chúng ái kính.

Khách lâu ngày ly hương, an toàn từ xa về, bà con cùng thân hữu, hân hoan đón chào mừng.

Cũng vậy các phước nghiệp, đón chào người làm lành, đời này đến đời kia. Như thân nhân, đón chào.

Ai chận được phẫn nộ, như dừng xe đang lăn, Ta gọi người đánh xe, kẻ khác, cầm cương hờ.

Nói thật, không phẫn nộ, của ít, thí người xin, nhờ ba việc lành này, người đến gần thiên giới.

Bậc hiền không hại ai, thân thường được chế ngự, đạt được cảnh bất tử, đến đây, không ưu sầu.

Những người thường giác tỉnh, ngày đêm siêng tu học, chuyên tâm hướng Niết bàn, mọi lậu hoặc được tiêu.

A-tu-la, nên biết, xưa vậy, nay cũng vậy, ngồi im, bị người chê, nói nhiều, bị người chê, nói vừa phải, bị chê. Làm người không bị chê, thật khó tìm ở đời.

Xưa, vị lai, và nay, đâu có sự kiện này, người hoàn toàn bị chê, người trọn vẹn được khen.

Giữ lời đừng phẫn nộ, phòng lời khéo bảo vệ, Từ bỏ lời thô ác, với lời, nói điều lành.

Bậc trí bảo vệ thân, bảo vệ luôn lời nói, bảo vệ cả tâm tư, ba nghiệp khéo bảo vệ.

Ngươi nay giống lá héo, diêm sứ đang chờ ngươi, ngươi đứng trước cửa chết, đường trường thiếu tư lương.

Hãy tự làm hòn đảo, tinh cần gấp, sáng suốt. Trừ cấu uế, thanh tịnh, đến Thánh địa chư Thiên.

Bậc trí theo tuần tự. Từng sát na trừ dần, như thợ vàng lọc bụi, trừ cấu uế nơi mình.

Như sét từ sắt sinh, sắt sanh lại ăn sắt, cũng vậy, quá lợi dưỡng, tự nghiệp dẫn cõi ác.

Không tụng làm nhớp kinh, không đứng dậy, bẩn nhà, biếng nhác làm nhơ sắc, phóng dật uế người canh.

Khó thay, sống xấu hổ, thường thường cầu thanh tịnh. Sống vô tư, khiêm tốn, trong sạch và sáng suốt.

Ai ở đời sát sinh, nói láo không chân thật, ở đời lấy không cho, qua lại với vợ người.

Uống rượu men, rượu nấu, người sống đam mê vậy, chính ngay tại đời này, tự đào bới gốc mình.

Vậy người, hãy nên biết, không chế ngự là ác, chớ để tham phi pháp, làm người đau khổ dài.

Dễ thay thấy lỗi người, lỗi mình thấy mới khó. Lỗi người ta phanh tìm, như sàng trấu trong gạo. Còn lỗi mình, che đậy, như kẻ gian dấu bài.

Ai thấy lỗi của người, thường sanh lòng chỉ trích, người ấy lậu hoặc tăng, rất xa lậu hoặc diệt.

Không chuyên chế, đúng pháp, công bằng, dắt dẫn người, bậc trí sống đúng pháp, thật xứng danh Pháp trụ.

Không phải vì nói nhiều, mới xứng danh bậc trí. An ổn, không oán sợ. Thật đáng gọi bậc Trí.

Không phải vì nói nhiều, mới xứng danh trì pháp, những ai tuy nghe ít, nhưng thân hành đúng pháp, không phóng túng chánh pháp, mới xứng danh trì pháp.

Không phải là trưởng lão, nếu cho có bạc đầu. Người chỉ tuổi tác cao, được gọi là “Lão ngu”.

Ai chân thật, đúng pháp, không hại, biết chế phục, bậc trí không cấu uế, mới xứng danh “Trưởng Lão”.

Không phải nói lưu loát, không phải sắc mặt đẹp, thành được người lương thiện, nếu ganh, tham, dối trá.

Từ bỏ các ác pháp, mới thật là ẩn sĩ. Ai thật hiểu hai đời, mới được gọi ẩn sĩ.

Còn sát hại sinh linh, đâu được gọi Hiền thánh. Không hại mọi hữu tình, mới được gọi Hiền thánh.

Tám chánh, đường thù thắng, bốn câu, lý thù thắng, ly tham, pháp thù thắng, giữa các loài hai chân, Pháp nhãn, người thù thắng.

Nếu ngươi theo đường này, đau khổ được đoạn tận. Ta dạy ngươi con đường. Với trí, gai chướng diệt.

Khi cần, không nỗ lực, tuy trẻ mạnh, nhưng lười, chí nhu nhược, biếng nhác. Với trí tuệ thụ động, sao tìm được chánh đạo?

Lời nói được thận trọng, tâm tư khéo hộ phòng, thân chớ làm điều ác, hãy giữ ba nghiệp tịnh, chứng đạo thánh nhân dạy.

Tu Thiền, trí tuệ sanh, bỏ Thiền, trí tuệ diệt. Biết con đường hai ngả, đưa đến hữu, phi hữu, hãy tự mình nỗ lực, khiến trí tuệ tăng trưởng.

Tự cắt dây ái dục, như tay bẻ sen thu, hãy tu đạo tịch tịnh, Niết-bàn, Thiện Thệ dạy.

Mùa mưa ta ở đây, đông, hạ cũng ở đây, người ngu tâm tưởng vậy, không tự giác hiểm nguy.

Một khi tử thần đến, không có con che chở, không cha, không bà con, không thân thích che chở.

Biết rõ ý nghĩa này, bậc trí lo trì giới, mau lẹ làm thanh tịnh, con đường đến Niết bàn.

Gieo khổ đau cho người, mong cầu lạc cho mình, bị hận thù buộc ràng, không sao thoát hận thù.

Việc đáng làm, không làm, không đáng làm, lại làm, người ngạo mạn, phóng dật, lậu hoặc ắt tăng trưởng.

Người siêng năng cần mẫn, thường thường quán thân niệm, không làm việc không đáng, gắng làm việc đáng làm, người tư niệm giác tỉnh, lậu hoặc được tiêu trừ.

Ðệ tử Gotama, luôn luôn tự tỉnh giác, vô luận ngày hay đêm, thường tưởng niệm Phật-đà.

Tín tâm, sống giới hạnh, đủ danh xưng tài sản, chỗ nào người ấy đến, chỗ ấy được cung kính.

Người lành dầu ở xa, sáng tỏ như núi tuyết, người ác dầu ở gần, như tên bắn đêm đen.

Ai ngồi nằm một mình, độc hành không buồn chán, tự điều phục một mình, sống thoải mái rừng sâu.

Ác hạnh không nên làm, làm xong, chịu khổ lụy, thiện hạnh, ắt nên làm, làm xong, không ăn năn.

Như thành ở biên thùy, trong ngoài điều phòng hộ, cũng vậy, phòng hộ mình, sát na chớ buông lung. Sát na chớ buông lung. Khi rơi vào địa ngục.

Có lỗi, biết có lỗi, không lỗi, biết là không, do chấp nhận chánh kiến, chúng sanh đi cõi lành.

Ta như voi giữa trận, hứng chịu cung tên rơi, chịu đựng mọi phỉ báng. Ác giới rất nhiều người.

Voi luyện, đưa dự hội, ngựa luyện, được vua cưỡi, người luyện, bậc tối thượng, chịu đựng mọi phỉ báng.

Chẳng phải loài cưỡi ấy, đưa người đến Niết bàn, chỉ có người tự điều, đến đích nhờ điều phục.

Người ưa ngủ, ăn lớn, nằm lăn lóc qua lại, chẳng khác heo no bụng, kẻ ngu nhập thai mãi.

Trước tâm này buông lung, chạy theo ái, dục, lạc. Nay Ta chánh chế ngự, như cầm móc điều voi.

Hãy vui không phóng dật, khéo phòng hộ tâm ý. Kéo mình khỏi ác đạo, như voi bị sa lầy.

Nếu được bạn hiền trí, đáng sống chung, hạnh lành, nhiếp phục mọi hiểm nguy, hoan hỷ sống chánh niệm.

Tốt hơn sống một mình, không người ngu kết bạn. Ðộc thân, không ác hạnh, sống vô tư vô lự, như voi sống rừng voi.

Vui thay, bạn lúc cần! Vui thay, sống biết đủ, vui thay, chết có đức! Vui thay, mọi khổ đoạn.

Vui thay, hiếu kính mẹ, vui thay, hiếu kính cha, vui thay, kính Sa-môn, vui thay, kính Hiền Thánh.

Vui thay, già có giới! Vui thay, tín an trú! Vui thay, được trí tuệ, vui thay, ác không làm.

Người sống đời phóng dật, ái tăng như dây leo. Nhảy đời này đời khác, như vượn tham quả rừng.

Ai sống trong đời này, bị ái dục buộc ràng, sầu khổ sẽ tăng trưởng, như cỏ bi gặp mưa.

Ai sống trong đời này, ái dục được hàng phục, sầu rơi khỏi người ấy, như giọt nước lá sen.

Ðây điều lành Ta dạy, các người tụ họp đây, hãy nhổ tận gốc ái, như nhổ gốc cỏ bi. Chớ để ma phá hoại, như dòng nước cỏ lau.

Như cây bị chặt đốn, gốc chưa hại vẫn bền, ái tùy miên chưa nhổ, khổ này vẫn sanh hoài.

Dòng ái dục chảy khắp, như giây leo mọc tràn, thấy giây leo vừa sanh, với tuệ, hãy đoạn gốc.

Người đời nhớ ái dục, ưa thích các hỷ lạc. Tuy mong cầu an lạc, chúng vẫn phải sanh già.

Người bị ái buộc ràng, vùng vẫy và hoảng sợ, như thỏ bị sa lưới. Chúng sanh ái trói buộc, chịu khổ đau dài dài.

Người đắm say ái dục, tự lao mình xuống dòng, như nhện sa lưới dệt. Người trí cắt trừ nó, bỏ mọi khổ, không màng.

Ai vui, an tịnh ý, quán bất tịnh, thường niệm, người ấy sẽ diệt ái, cắt đứt Ma trói buộc.

Pháp thí, thắng mọi thí! Pháp vị, thắng mọi vị! Pháp hỷ, thắng mọi hỷ! Ái diệt, thắng mọi khổ!

Tài sản hại người ngu. Không người tìm bờ kia, kẻ ngu vì tham giàu, hại mình và hại người.

Cỏ làm hại ruộng vườn, tham làm hại người đời. Bố thí người ly tham, do vậy được quả lớn.

Không khinh điều mình được, không ganh người khác được, Tỳ-kheo ganh tỵ người, không sao chứng Thiền định.

Hoàn toàn, đối danh sắc, không chấp Ta, của Ta. Không chấp, không sầu não. Thật xứng danh Tỳ-kheo.

Tỳ-kheo trú Từ Bi, tín thành giáo Pháp Phật, chứng cảnh giới tịch tịnh. Các hạnh an tịnh lạc.

Tỳ-kheo, tát thuyền này, thuyền không, nhẹ đi mau. Trừ tham, diệt sân hận, tất chứng đạt Niết-bàn.

Người luôn luôn chánh niệm, sự sanh diệt các uẩn, được hoan hỷ, hân hoan, chỉ bậc bất tử biết.

Thường gần gũi bạn lành, sống thanh tịnh tinh cần. Giao thiệp khéo thân thiện, cử chỉ mực đoan trang. Do vậy hưởng vui nhiều, sẽ dứt mọi khổ đau.

Như hoa Vassika, quăng bỏ cánh úa tàn, cũng vậy vị Tỳ-kheo, hãy giải thoát tham sân.

Thân tịnh, lời an tịnh, an tịnh, khéo thiền tịnh. Tỳ-kheo bỏ thế vật, xứng danh bậc tịch tịnh.

Tự mình chỉ trích mình, tự mình dò xét mình, Tỳ-kheo tự phòng hộ, chánh niệm trú an lạc.

Tỳ-kheo tuy tuổi nhỏ, siêng tu giáo pháp Phật, soi sáng thế gian này, như trăng thoát khỏi mây.

Được gọi Bà-la-môn, không vì đầu bện tóc, không chủng tộc, thọ sanh, ai thật chân, chánh, tịnh, mới gọi Bà-la-môn.

Không ác ý, nhẫn chịu, phỉ báng, đánh, phạt hình, lấy nhẫn làm quân lực, Ta gọi Bà-la-môn.

Như nước trên lá sen, như hột cải đầu kim, người không nhiễm ái dục, Ta gọi Bà-la-môn.

Thân thiện giữa thù địch, ôn hòa giữa hung hăng. Không nhiễm, giữa nhiễm trước, Ta gọi Bà-la-môn.

Nói lên lời ôn hòa, lợi ích và chân thật, không mất lòng một ai, Ta gọi Bà-la-môn.

Người sống ở đời này, không nhiễm cả thiện ác, không sầu, sạch không bụi, Ta gọi Bà-la-môn.

Tránh xa hai cực đoan này, này các Tỷ-kheo, là con đường Trung đạo, do Như Lai chánh giác, tác thành mắt, tác thành trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Ðây là Thánh đế về Khổ, này các Tỷ-kheo. Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ, oán gặp nhau là khổ, ái biệt ly là khổ, cầu không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.

Ðây là Thánh đế về Khổ tập, này các Tỷ-kheo, chính là ái này đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia. Tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

Ðây là Thánh đế về Khổ diệt, này các Tỷ-kheo, chính là ly tham, đoạn diệt, không có dư tàn khát ái ấy, sự quăng bỏ, từ bỏ, giải thoát, không có chấp trước.

Ðây là Thánh đế về Con Ðường đưa đến Khổ diệt, này các Tỷ-kheo, chính là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tri kiến? Này các Tỷ-kheo, chính là trí về khổ, trí về khổ tập, trí về khổ diệt, trí về con đường đưa đến khổ diệt.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy? Này các Tỷ-kheo, chính là xuất ly tư duy, vô sân tư duy, vô hại tư duy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ? Này các Tỷ-kheo, chính là từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp? Này các Tỷ-kheo, chính là từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ phi Phạm hạnh.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh mạng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đoạn trừ tà mạng, nuôi sống với chánh mạng.

Với mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp từ trước chưa sanh không cho sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm; với mục đích khiến cho các thiện pháp từ trước chưa sanh nay được sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tinh tấn.

Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích điều phục tham ưu ở đời; sống quán thọ trên các thọ… quán tâm trên tâm… quán pháp trên các pháp. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh niệm.

Ví như có người bị người ta bắn với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai. Như vậy, người ấy cảm giác cảm thọ cả hai mũi tên… Bậc Ða văn Thánh đệ tử khi cảm xúc khổ thọ, vị ấy không sầu muộn, không than vãn, không khóc lóc. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.

Tám thế gian pháp này, này các Tỷ-kheo, tùy chuyển thế giới: lợi dưỡng và không lợi dưỡng, danh vọng và không danh vọng, tán thán và chỉ trích, an lạc và đau khổ.

Với vị Thánh đệ tử có nghe pháp, khởi lên lợi dưỡng. Vị ấy có suy tư: “Lợi dưỡng này khởi lên nơi ta, lợi dưỡng ấy vô thường, đau khổ, biến hoại”. Vị ấy do đoạn tận thuận ứng, nghịch ứng như vậy, nên giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.

Chư Tỷ-kheo, như những kẻ đạo tặc hạ liệt, dùng cưa hai lưỡi mà cưa tay, cưa chân; dầu vậy, nếu một ai ở đây khởi ý nhiễm loạn, người ấy do vậy không phải là người thực hành giáo pháp của Ta. Các Ông phải học tập như sau: “Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận”.

Ví như một người bị mũi tên bắn, mũi tên được tẩm thuốc độc rất dày… Nhưng người ấy lại nói: “Tôi sẽ không rút mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết được người đã bắn tôi thuộc giòng hoàng tộc, hay Bà-la-môn, hay buôn bán, hay người làm công”. Này Malunkyaputta, người ấy sẽ chết và vẫn không được biết gì.

Tâm ta đi cùng khắp, tất cả mọi phương trời, cũng không tìm thấy được, ai thân hơn tự ngã. Tự ngã đối mọi người, quá thân ái như vậy. Vậy ai yêu tự ngã, chớ hại tự ngã người.

Sát phẫn nộ được lạc, sát phẫn nộ không sầu, phẫn nộ với độc căn, với vị ngọt tối thượng, pháp ấy, bậc Thánh Hiền, tán đồng sự sát hại.

Trong tư lợi tối thượng, không gì hơn kham nhẫn. Người đầy đủ sức mạnh, chịu nhẫn người yếu kém, nhẫn ấy gọi tối thượng, thường nhẫn kẻ yếu hèn.

Bị mắng, không mắng lại, được chiến thắng hai lần. Sống lợi ích cả hai, lợi mình và lợi người, biết kẻ khác tức giận, giữ niệm, tâm an tịnh.

Tất cả, này các Tỷ-kheo, đều bị bốc cháy… Bị bốc cháy bởi cái gì? Bị bốc cháy bởi lửa tham, lửa sân, lửa si. Ta nói rằng bị bốc cháy bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.

Không thân cận kẻ ngu, nhưng gần gũi bậc Trí, đảnh lễ người đáng lễ, là điềm lành tối thượng.

Ở trú xứ thích hợp, công đức trước đã làm, chân chánh hướng tự tâm, là điềm lành tối thượng.

Học nhiều, nghề nghiệp giỏi, khéo huấn luyện học tập, nói những lời khéo nói, là điềm lành tối thượng.

Hiếu dưỡng mẹ và cha, nuôi nấng vợ và con, làm nghề không rắc rối, là điềm lành tối thượng.

Bố thí, hành đúng pháp, săn sóc các bà con, làm nghiệp không lỗi lầm, là điềm lành tối thượng.

Chấm dứt, từ bỏ ác, chế ngự đam mê rượu, trong Pháp, không phóng dật, là điềm lành tối thượng.

Kính lễ và hạ mình, biết đủ và biết ơn, đúng thời, nghe Chánh Pháp, là điềm lành tối thượng.

Nhẫn nhục, lời hòa nhã, yết kiến các Sa-môn, đúng thời, đàm luận Pháp, là điềm lành tối thượng.

Khắc khổ và Phạm hạnh, thấy được lý Thánh đế, giác ngộ quả Niết-bàn, là điềm lành tối thượng.

Khi xúc chạm việc đời, tâm không động, không sầu, không uế nhiễm, an ổn, là điềm lành tối thượng.

Làm sự việc như vầy, không chỗ nào thất bại, khắp nơi được an toàn, là điềm lành tối thượng.

Có bốn loại an lạc này, này Gia chủ, người tại gia thọ hưởng các dục thâu hoạch được, tùy thời gian, tùy thời cơ khởi lên cho vị ấy. Thế nào là bốn? Lạc sở hữu, lạc thọ dụng, lạc không mắc nợ, lạc không phạm tội.

Và này Gia chủ, thế nào là lạc không mắc nợ? Ở đây, này Gia chủ, vị thiện gia nam tử không có mắc nợ ai một điều gì, ít hay nhiều. Vị ấy nghĩ rằng: “Ta không có mắc nợ ai một điều gì, ít hay nhiều”. Nghĩ vậy, vị ấy được lạc, được hỷ.

Và này Gia chủ, thế nào là lạc không phạm tội? Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử thành tựu thân hành không phạm tội, thành tựu khẩu hành không phạm tội, thành tựu ý hành không phạm tội. Nghĩ vậy, vị ấy được lạc, được hỷ.

Thở vô dài, vị ấy biết: “Tôi thở vô dài”. Hay thở ra dài, vị ấy biết: “Tôi thở ra dài”. “Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô”, vị ấy tập. “An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô”, vị ấy tập.

Ai tu tập từ tâm giải thoát, cho đến trong khi khoảnh khắc vắt sữa bò, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

Này các Gia chủ, khi cả hai vợ và chồng muốn thấy mặt nhau trong đời này, và cũng muốn thấy mặt nhau trong đời sau nữa, và cả hai người là đồng tín, đồng giới, đồng thí đồng trí tuệ, thời trong đời hiện tại, các người được thấy mặt nhau, và trong đời sau, các người cũng được thấy mặt nhau.

Này Gia chủ tử, có năm cách vị thiện nam tử đối xử với bạn bè như phương Bắc: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự, không lường gạt.

Này Gia chủ tử, có năm trường hợp, người con phải phụng dưỡng cha mẹ như phương Ðông: “Ðược nuôi dưỡng, tôi sẽ nuôi dưỡng lại cha mẹ; tôi sẽ làm bổn phận đối với cha mẹ; tôi sẽ gìn giữ gia đình và truyền thống; tôi bảo vệ tài sản thừa tự; tôi sẽ làm tang lễ khi cha mẹ qua đời”.

Cha mẹ có lòng thương tưởng đến con theo năm cách: ngăn chận con làm điều ác; khuyến khích con làm điều thiện; dạy con nghề nghiệp; cưới vợ xứng đáng cho con; đúng thời trao của thừa tự cho con.

Này Gia chủ tử, có năm cách, đệ tử phụng dưỡng các bậc sư trưởng như phương Nam: đứng dậy để chào, hầu hạ thầy, hăng hái học tập, tự phục vụ thầy, chú tâm học hỏi nghề nghiệp.

Sống cảm thấy vừa đủ, nuôi sống thật dễ dàng, ít có sự rộn ràng, sống đạm bạc, giản dị. Các căn được tịnh lạc, khôn ngoan và thận trọng, không xông xáo gia đình, không tham ái, tham vọng.

Mong tất cả những ai, hữu tình có mạng sống, kẻ yếu hay kẻ mạnh, không bỏ sót một ai, kẻ dài hay kẻ lớn, trung thấp, loài lớn, nhỏ.

Mong rằng không có ai, lường gạt, lừa dối ai, không có ai khinh mạn, tại bất cứ chỗ nào, không vì giận hờn nhau, không vì tưởng chống đối.

Hãy tu tập từ tâm, trong tất cả thế giới, hãy tu tập tâm ý, không hạn lượng, rộng lớn, phía trên và phía dưới, cũng vậy cả bề ngang, không hạn chế, trói buộc, không hận, không thù địch.

Khi đứng hay khi ngồi, khi ngồi hay khi nằm, lâu cho đến khi nào, khi đang còn tỉnh thức, hãy an trú niệm này. Nếp sống này như vậy, được đời đề cập đến, là nếp sống tối thượng.

Không than việc đã qua, không mong việc sắp tới, sống ngay với hiện tại, do vậy, sắc thù diệu.

Do mong việc sắp tới, do than việc đã qua, nên kẻ ngu héo mòn, như lau xanh rời cành.

Cho ăn là cho lực, cho mặc là cho sắc, cho xe là cho lạc, cho đèn là cho mắt. Ai cho chỗ trú xứ, vị ấy cho tất cả, ai giảng dạy Chánh pháp, vị ấy cho bất tử.

Ai cho với lòng tin, với tâm tư thanh tịnh, được phần món ăn ấy, đời này và đời sau. Vậy hãy ngừa xan tham, bố thí, nhiếp cấu uế, hữu tình vững an trú, công đức trong đời sau.

Giới là tốt đến già, tín là tốt kiên trú, tuệ, vật báu loài Người, công đức, cướp khó đoạt.

Bạn ở nhà là mẹ, bạn bè khi cần thiết, mới là bạn thường xuyên, công đức tự mình làm, là bạn cho đời sau.

Tín thành làm bạn người, trí tuệ giáo hóa người, người ái lạc Niết-bàn, giải thoát mọi khổ đau.

Chính tâm dắt dẫn đời, chính tâm tự não hại, chính tâm là một pháp, mọi vật đều tùy thuộc.

Lòng tin ở đời này, là tài sản tối thượng. Chánh pháp khéo tu trì, đưa đến chơn an lạc. Sự thật ngọt tối thượng, trong tất cả vị ngọt. Sống cuộc sống trí tuệ, được gọi sống tối thượng.

Biếng nhác và phóng dật, uể oải, không tự chế, thụy miên và hôn trầm, cả sáu lỗ trống này, cần ly khai tất cả.

Lòng muốn lôi cuốn người, ở đời, muốn khó bỏ. Ham muốn buộc phàm nhân, như chim bị bẫy sập.

Trí tuệ chiếu sáng đời, chánh niệm thức tỉnh đời.

Thưa Ðại vương, không có cái gì sanh mà không già và không chết. Cho đến các vị Tỷ-kheo, những bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, cho đến thân này của các vị ấy cũng phải bị hủy hoại, cũng phải bị từ bỏ.

Con người thường chánh niệm, được ăn, biết phải chăng, chừng mực, cảm thọ mạnh, già chậm, tuổi thọ dài.

Bất phóng dật, thưa Ðại vương, là một pháp có thể đưa đến chứng đắc và tồn tại cả hai hạnh phúc: hạnh phúc đời này và hạnh phúc đời sau. Cũng như con voi, trong tất cả loài hữu tình có chân, tóm thâu tất cả đặc tướng của chân trong bàn chân của nó.

Tất cả chúng sanh, thưa Ðại vương, đều phải chết, đều kết thúc trong sự chết, đều không vượt qua sự chết. Ví như tất cả đồ gốm do người thợ gốm làm ra, chưa nung chín hay đã nung chín, tất cả đồ gốm ấy đều phải bể, đều kết thúc trong sự bể.

Mọi chúng sanh sẽ chết, mạng sống, chết kết thúc, tùy nghiệp, họ sẽ đi, nhận lãnh quả thiện ác. Do vậy hãy làm lành, tích lũy cho đời sau, công đức cho đời sau, làm hậu cứ cho người.

Người có trí, trú giới, tu tập tâm và tuệ, nhiệt tâm và thận trọng, Tỷ-kheo ấy thoát triền. Với ai đã từ bỏ tham sân và vô minh, bậc Ứng cúng lậu tận, vị ấy thoát triền phược.

Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc. Dòng nước mắt tuôn chảy do các Ông than van, khóc lóc, phải hội ngộ với những gì không ưa, phải biệt ly với những gì mình thích — cái này là nhiều hơn nước trong bốn biển lớn.

Năm uẩn là gánh nặng, kẻ gánh nặng là người; mang lấy gánh nặng lên, chính là khổ ở đời. Còn đặt gánh nặng xuống, tức là lạc, không khổ.

Ví như sông Hằng này chảy mang theo đống bọt nước lớn. Có người có mắt nhìn đống bọt nước ấy, chuyên chú, như lý quán sát. Do nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, đống bọt nước ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng.

Chớ có nói vậy, này Ānanda! Toàn bộ Phạm hạnh này, này Ānanda, là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình. Với Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình, thời được chờ đợi Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành được làm cho viên mãn.

Này các Tỷ-kheo, “Tôi sẽ hộ trì cho mình”, tức là niệm xứ cần phải thực hành. “Tôi sẽ hộ trì người khác”, tức là niệm xứ cần phải thực hành. Trong khi hộ trì cho mình, là hộ trì người khác. Trong khi hộ trì người khác, là hộ trì cho mình.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào trong khi hộ trì người khác, là hộ trì cho mình? Chính do sự kham nhẫn, do sự vô hại, do lòng từ, do lòng ai mẫn.

Này các Tỷ-kheo, cái bát đầy dầu là đồng nghĩa với thân hành niệm. Do vậy, các Ông cần phải học tập như sau: “Chúng ta sẽ tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, làm cho như thành cỗ xe, làm cho như thành đất nền, làm cho tiếp tục an trú”.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thật là quá nhiều, những gì Ta đã thắng tri mà không nói cho các Ông! Thật là quá ít những gì mà Ta đã nói ra! Vì rằng những điều ấy không liên hệ đến mục đích, không phải là căn bản cho Phạm hạnh, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Và này các Tỷ-kheo, điều gì mà Ta nói? “Ðây là Khổ”, này các Tỷ-kheo, là điều Ta nói. “Ðây là Khổ tập”, là điều Ta nói. “Ðây là Khổ diệt”, là điều Ta nói. “Ðây là Con Ðường đưa đến Khổ diệt”, là điều Ta nói.

Bố thí và ái ngữ, lợi hành và đồng sự, hỡi các vị Tỷ-kheo, đây là bốn nhiếp pháp. Nếu thiếu nhiếp pháp này, thời cả mẹ lẫn cha không được các người con tôn trọng và cung kính.

Cũng vậy người bố thí, đồ ăn và đồ uống, vải mặc và giường nằm, chỗ ngồi và thảm nệm, bậc Hiền thí như vậy, phước đức ùa chảy đến, như sông dẫn dòng nước, ùa chảy vào bể cả.

Có năm nghề buôn bán này, này các Tỷ-kheo, một nam cư sĩ không nên làm. Thế nào là năm? Buôn bán đao kiếm, buôn bán người, buôn bán thịt, buôn bán rượu, buôn bán thuốc độc.

Thành tựu năm chi phần, này các Tỷ-kheo, các lời là thiện thuyết, không phải ác thuyết, không có phạm tội và không bị những người có trí chỉ trích. Thế nào là năm? Nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời nhu hòa, nói lời liên hệ đến lợi ích, nói với lời từ tâm.

Phải bị già, muốn khỏi già, là một sự kiện không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời. Phải bị bệnh, muốn không bệnh… Phải bị chết, muốn không chết… là một sự kiện không thể có được.

Niệm chết, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử. Này các Tỷ-kheo, các Thầy hãy tu tập niệm chết.

Cần phải tu tập tưởng bất tịnh để đoạn tận tham ái, cần phải tu tập từ tâm để đoạn tận sân, cần phải tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra để cắt đứt tầm, cần phải tu tập tưởng vô thường để phá hoại ngã mạn.

Ở đây, Tỷ-kheo y cứ tướng nào, tác ý tướng nào, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si sanh khởi, thời Tỷ-kheo ấy cần phải tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện, không phải tướng kia. Ví như một người thợ mộc thiện xảo dùng một cái nêm nhỏ đánh bật ra một cái nêm khác.

Lời nói nào Như Lai biết là như thật, như chân, tương ứng với mục đích, và lời nói ấy khiến những người khác không ưa, không thích, Như Lai ở đây biết thời giải thích lời nói ấy. Vì sao vậy? Này Vương tử, Như Lai có lòng thương tưởng đối với các loài hữu tình.

Cũng vậy, này Rāhula, sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành thân nghiệp. Sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành khẩu nghiệp. Sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành ý nghiệp.

Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Ở đây, này Thanh niên, có người đàn bà hay đàn ông, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Con đường ấy đưa đến trường thọ.

Này Ānanda, Pháp và Luật, Ta đã giảng dạy và trình bày, sau khi Ta diệt độ, chính Pháp và Luật ấy sẽ là Ðạo Sư của các Ngươi.

Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc than. Phải chăng Thế Tôn đã tuyên bố ngay từ ban đầu rằng mọi vật ưu ái thân tình đều phải sanh biệt, tử biệt và dị biệt. Làm sao có thể được như vầy: “Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại mà lại mong khỏi có sự biến dịch?” Thật không có sự trạng ấy.